Model Search - predefiniowane definicje

W artykule wprowadzającym w temat wyszukiwania w programie Enterprise Architect opisałem podstawowe możliwości w zakresie przeszukiwania zawartości projektów EA. Takie wyszukiwanie działa de facto w oparciu o jedną z predefiniowanych definicji, które są wbudowane w aplikację. Takich definicji jest jednak więcej i chciałbym je w tym miejscu przybliżyć.

Lista tych definicji jest dostępna w oknie Model Search w postaci listy rozwijalnej opatrzonej dość intuicyjną nazwą: Search.

Predefiniowane definicje są zgrupowane w sekcji Built-In. Są to:

• Simple
• Extended
• Element Name
• Attribute Details
• Find Orphans
• Failed Internal Tests
• Method Details
• Responsibility
• Resources
• Requirements
• Find Bookmarked Elements
• Recently Modified Elements
• Recently Modified Diagrams
• My Checked Out Packages

Lista ta może się różnić w zależności od wersji programu Enterprise Architect.

Model Search - Podstawy wyszukiwania w EA

Wyszukiwanie w zwykłych dokumentach, takich jak dokumenty pakietu MS Office, czy PDF jest proste i intuicyjne. Wystarczy wywołać okno wyszukiwania (z reguły działa skrót Ctrl+F), a następnie wpisać wyszukiwaną frazę. W przypadku projektów w programie Enterprise Architect jest nieco trudniej. Ale czy jest bardzo trudno?

Zauważyłem, że gdy ktoś pragnie wyszukać określone elementy w EA najczęściej korzysta z przycisku Find in Project Browser umieszczonego na belce okna.

Rzeczywiście jest to skuteczny sposób. Po wpisaniu szukanej frazy w oknie Project Browser zaznaczany jest pierwszy element, którego nazwa, alias lub opis odpowiada kryterium wyszukiwania.
Jego wadą jest jednak to, że nie widzimy od razu wszystkich elementów. Jeśli takich elementów jest wiele, wówczas konieczne jest wielokrotne naciskanie przycisku Find.

Ja polecam wszystkim koleżankom i kolegom korzystanie z mechanizmu Model Search. Zauważyłem, że ludzie szybko przestawiają się właśnie na ten tryb.

Okno wyszukiwania Model Search możemy otworzyć na kilka sposobów:

• przy użyciu zaznaczonej poniżej ikonki z paska narzędzi,
• menu Edit --> Find in Project
• skrót klawiaturowy Ctrl+F lub Ctrl+Alt+A

Okno Model Search wygląda na skomplikowane. Widać w nim kilka przycisków, pole tekstowe, listę rozwijalną...

Jednak wykorzystanie do najprostszego zadania, jakim jest wyszukanie elementów zawierających poszukiwaną frazę jest bardzo proste. Wystarczy w polu Search Term wpisać frazę i nacisnąć Enter lub przycisk Run.
Przykładowo wpisanie słowa biblioteka zwróciło listę pakietów i elementów, w których nazwie, aliasie lub opisie znalazło się to słowo. Można zauważyć, że na liście znalazły się również pozycje ze słowem bibliotekarz. Aby wykluczyć elementy wystarczy dodać spację na końcu poszukiwanego słowa.

Listę znalezionych elementów możemy oczywiście sortować klikając na nagłówkach kolumn lub grupować po określonej kolumnie. Na przykład przeciągnięcie nagłówka kolumny Type pozwala zmienić układ widoku.

Jeśli znajdziemy na liście poszukiwaną pozycję, wówczas dwukrotne kliknięcie na takim elemencie powoduje wyświetlenie okna jego właściwości (Properties). Jeśli chcemy sprawdzić, w jakim pakiecie taki element jest umieszczony lub na jakich diagramach występuje, wówczas możemy kliknąć na nim prawym przyciskiem myszy i wybrać akcję z menu kontekstowego.

Najczęściej wybieranymi akcjami są zapewne Find in Project Browser oraz Find in Diagrams...
Dzięki temu łatwiej jest nawigować w większych projektach i łatwo wyszukiwać właściwe treści. Ponadto Model Search pomaga w znalezieniu ewentualnych duplikatów oraz ich usunięciu.

Wyświetlanie pakietów na diagramie

Zdarza się czasami, że osoby, które chcą prezentować na diagramach pakiety i powiązania między nimi przychodzą do mnie z pytaniem:

Jak sprawić, żeby na diagramie wyświetlona była również zawartość pakietu?

Aby odpowiedzieć na to pytanie spróbuję najpierw usystematyzować informacje.

Diagram pakietów jest jednym ze strukturalnych typów pakietów UML. Służy do prezentacji pakietów oraz powiązań miedzy nimi. Zaś sam pakiet dostarcza tzw. przestrzeni nazewniczej (ma to znaczenie głównie w inżynierii oprogramowania), jednak dla uproszczenia można traktować pakiet jako kontener grupujący elementy, które dotyczą tego samego obszaru lub są ze sobą powiązane semantycznie.

Pakiety można umieszczać na diagramach dowolnego typu. Jeśli jednak podstawową zawartością diagramu mają być tylko pakiety, wówczas powinniśmy skorzystać z dedykowanego typu: Package Diagram. Zatem z kategorii UML Structural wybieramy Diagram type: Package.

Aby umieścić istniejący pakiet na diagramie wystarczy przeciągnąć go z okna Project Browser. Nowe pakiety umieszczamy na diagramie korzystając z typu elementu Package z palety narzędzi (toolbox).

Domyślnie jednak pakiety na diagramie wyświetlane są w następujący sposób:

Aby diagram prezentował również zawartość pakietów w formie listy elementów konieczna jest zmiana ustawień diagramu. Klikamy zatem prawym przyciskiem myszy na pustym obszarze diagramu, a następnie z menu kontekstowego wybieramy opcję Properties. W oknie tym przechodzimy do zakładki Elements.

W sekcji Show Compartments odnajdujemy checkbox Package Contents i zaznaczamy go, jak na powyższym rysunku. Po naciśnięciu przycisku OK zawartość diagramu zostanie wzbogacona o pożądaną treść.

Na końcu warto jeszcze zadbać o stronę wizualną diagramu i odpowiednio rozmieścić elementy. Warto przy tym pamiętać, że dodanie nowego elementu do pakietu spowoduje automatycznie rozciągnięcie pakietu na diagramie, co może znacznie zaburzyć nasze starania o profesjonalny wygląd diagramu.
Diagram taki po zmianie opcji wyświetlania i ułożeniu jego zawartości może wyglądać, jak na poniższym rysunku.

Dołączanie grafiki do wymagań

Naturą wymagań jest ich forma tekstowa. Każde wymaganie jest formułowane w języku naturalnym. Składa się co najmniej z jednego zdania oznajmującego.

Dobrze, żeby wymaganie miało:

• swój unikalny identyfikator, do którego można referować w innych artefaktach analitycznych, 
• nazwę - która w skrótowej formie prezentuje jego charakter,
• treść - jedno lub kilka zdań; może się składać również z listy numerowanych lub wypunktowań.

A co, jeśli wymaganie dotyczy na przykład ekranu użytkownika lub kształtu raportu? 

Czy należy wówczas w formie tekstowej opisywać położenie przycisku na ekranie? 

Doświadczony analityk wie, że znacznie skuteczniej jest w wymaganiu umieścić prototyp ekranu pokazujący miejsce, gdzie taki przycisk zostanie umieszczony przez programistę.

Scenariusze przypadków użycia w EA

W Sparx Enterprise Architect od wersji 8.0 wprowadzono możliwość opisywania scenariuszy przypadków użycia w formie ustrukturalizowanej (Structured Scenario). Wcześniej scenariusz można było tworzyć tylko w postaci sformatowanego tekstu zawierającego ewentualnie listy numerowane. Od dawna możliwe było również opracowanie scenariusza w formie Linked Document dołączonego do elementu typu Use Case.
W tym artykule chciałbym przybliżyć możliwości wykorzystania mechanizmu Structured Scenario. Ten sposób posiada wiele zalet i warto się z nimi zapoznać.

Materiały dotyczące UML

Podstawowym zastosowaniem programu Sparx Enterprise Architect jest modelowanie w UML. Sprawne poruszanie się w narzędziu nie jest jednak tak istotne, jak konsekwentne i poprawne stosowanie notacji. Znajomość UML jest warunkiem koniecznym do tego, aby tworzone diagramy były zrozumiałe dla odbiorców.

W dokumentacji EA można znaleźć wiele cennych informacji o UML. Warto zapoznać się na początku z tutorialem UML opracowanym przez Sparx Systems: http://www.sparxsystems.com/resources/uml2_tutorial/index.html.

Enterprise Architect User Guide dostarcza nieco wiedzy o różnych typach diagramów UML.
Są one podzielone na diagramy strukturalne:

i diagramy dynamiczne.

Jednakże należy mieć na uwadze, że Enterprise Architect User Guide ma za zadanie pomóc użytkownikowi w korzystaniu z narzędzia, a nie nauczyć języka UML.

Materiały w języku polskim

W mojej subiektywnej ocenie jednym z najcenniejszych źródeł wiedzy o UML w języku polskim są wykłady zatytułowane "Projektowanie systemów informacyjnych" opracowane przez dr inż. Ewę Stemposz i Jacka Płodzienia na Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych.
Są one dostępne dla każdego pod adresem: http://edu.pjwstk.edu.pl/wyklady/pri/scb/index.html

Wykłady w przystępny i uporządkowany sposób opisują dokładnie wszystkie aspekty związane z modelowaniem w UML.

Materiały po angielsku

Drugim cennym źródłem praktycznych wskazówek o UML jest serwis UML Diagrams dostępny pod adresem: http://www.uml-diagrams.org/. Można tam znaleźć dokładne opisy zastosowania poszczególnych typów elementów i znaczenia powiązań pomiędzy nimi. Ponadto szczególnie wartościowe są przykłady (http://www.uml-diagrams.org/index-examples.html), dzięki którym można lepiej zrozumieć zasady modelowania.

W przypadku, gdy chcemy rozstrzygnąć jakieś wątpliwości należy sięgnąć do samego źródła, jakim jest specyfikacja UML opracowana i opublikowana przez OMG (Object Management Group) dostępna pod adresem: http://www.omg.org/UML/.

Jeśli znacie i korzystacie z innych źródeł wiedzy o UML dostępnych w internecie - zapraszam do umieszczania odnośników w komentarzach.

Przyciąganie do siatki na diagramie

W poprzednim artykule o wyrównywaniu elementów na diagramie pokazałem, w jaki sposób możemy wyrównywać elementy względem siebie i ustalać taką samą ich wysokość lub szerokość. Okazuje się, że aby osiągnąć takie efekty nie zawsze musimy nawet korzystać z tego typu opcji.
Otóż, sam program Enterprise Architect może zadbać o równe wielkości elementów i ich rozmieszczenie automatycznie przy wstawianiu elementów na diagram.

Wyrównywanie elementów na diagramie

Każdy autor diagramu chciałby, aby efekt jego pracy wyglądał profesjonalnie i ładnie. W tym celu zazwyczaj rozciągamy i ściągamy elementy na diagramie - aby były tej samej wielkości, przesuwamy je - aby były odpowiednio wyrównane i wyrównujemy odstępy między elementami. Takie manualne operacje na zawartości diagramu są czasochłonne, a mimo naszych usilnych starań i tak często widoczne są niedoskonałości.

Załóżmy, że mamy do czynienia z takim przykładowym diagramem.

Generowanie raportów RTF w EA

Gdy zakończymy pracę nad opracowaniem modelu w Enterprise Architect nadchodzi moment, gdy należy podzielić się wynikami pracy z innymi członkami zespołu projektowego lub z klientem. Możemy przesłać lub udostępnić repozytorium EA, ale o wiele lepszym rozwiązaniem jest opracowanie dokumentacji, która w bardziej przejrzysty i czytelny sposób prezentuje zawartość modelu. W tym celu należy skorzystać z funkcjonalności generowania raportów w EA.

Podstawy EA - cz. I Wprowadzenie

Dotychczas moje artykuły dotyczyły zaawansowanych mechanizmów w programie Sparx Enterprise Architect (EA) i były skierowane przede wszystkim do osób zaznajomionych z programem oraz pracujących w zespołach projektowych. Uznałem jednak, że nadszedł czas przybliżenia programu Sparx Enterprise Architect osobom, które jeszcze nie miały z nim styczności.

Czym jest Sparx Enterprise Architect?

Enterprise Architect to narzędzie typu CASE (Computer-Aided Software Engineering) służące do wspomagania projektowania oprogramowania. Narzędzie to wspomaga procesy analizy, projektowania i programowania poprzez automatyzację metod projektowania, tworzenia kodu oraz dokumentacji. Na różnych stronach internetowych łącznie z polską wersją Wikipedii (polecam porównanie zawartości polskojęzycznej strony ze stroną anglojęzyczną) można spotkać się z niesprawiedliwą informacją o tym, że Enterprise Architect to narzędzie do modelowania. Do samego modelowania równie dobrze może służyć MS Visio, a każdy kto miał styczność z obydwoma programami od razu widzi, jak wielka przepaść dzieli te dwa programy.
Przy użyciu Enterprise Architecta możliwe jest wsparcie całego cyklu wytwórczego systemu informatycznego począwszy od zarządzania wymaganiami i procesami biznesowymi poprzez modelowanie klas i aktywności w UML do zarządzania zmianami i zgłoszeniami błędów w okresie utrzymania systemu.
EA można utożsamiać z narzędziem do notacji UML, gdyż duży odsetek zastosowań to modelowanie tylko w UML, ale warto mieć świadomość, że EA umożliwia zastosowanie wielu różnych notacji, na czele z BPMN czy Archimate.
Program ten jest jednak na tyle elastyczny, że może równie dobrze służyć jednej osobie do stworzenia pojedynczego diagramu, jak i licznemu zespołowi projektowemu w dużym projekcie.

Tutorial

Załóżmy, że mamy po raz pierwszy do czynienia z programem Enterprise Architect. Słyszeliśmy, że jest to świetne narzędzie do modelowania i chcemy go poznać lub nasz przełożony sugeruje, że powinniśmy od tej pory go używać.

Po zapoznaniu się z niniejszym tutorialem będziemy w stanie:

• stworzyć nowy projekt,
• rozpocząć edycję określonego typu modelu z szablonu,
• modyfikować strukturę pakietową projektu,
• tworzyć i usuwać elementy i relacje między nimi,
• manipulować zawartością diagramów.

Aby wykonać pierwsze kroki w EA możemy skorzystać z wersji trial (30-dniowej), a być może mamy już zakupioną licencję. Zakładam, że program został już poprawnie zainstalowany, gdyż proces instalacji nie powinien nastręczać trudności. W trakcie instalacji wystarczy wybierać domyślne ustawienia i na wszystkie pytania odpowiadać twierdząco.

Podstawowe pojęcia

Zanim przejdziemy do programu zapoznajmy się z kilkoma podstawowymi pojęciami, którymi będziemy operować.

Pojęcie	Znaczenie
Pakiet	Kontener, w którym są przechowywane elementy, oprócz nich pakiet może przechowywać również inne pakiety oraz diagramy. W oknie Project Browser jest opatrzony ikonką folderu. Szczególnym pakietem jest pakiet root, czyli pakiet najwyższego poziomu. Jego domyślną nazwą jest 'Model'. Może zawierać tylko widoki.
Widok	Pakiet na pierwszym poziomie pod pakietem typu root. Opatrzony jest w oknie Project Browser ikonką folderu wraz z dodatkowym elementem graficznym reprezentującym jego typ.
Diagram	Graficzna reprezentacja elementów wraz z ich atrybutami oraz wzajemnymi powiązaniami. Różne typy diagramów mogą prezentować różne aspekty rozwiązania.
Element	Stanowi podstawę zakresu informacyjnego modelu. Każdy element posiada swój typ, znaczenie, reguły oraz jest zgodny z określoną notacją.
Relacja	Definiuje określone powiązanie pomiędzy określonymi elementami. Elementy modelu mogą wchodzić między sobą w różnego typu relacje. Relacje są prezentowane na diagramie w postaci linii, których początek i koniec jest przywiązany do elementu.

Zacznijmy od uruchomienia programu, a potem przejdźmy do części drugiej, która opisuje utworzenie nowego projektu.

Spis treści

Aby ułatwić korzystanie z tutoriala został on rozbity na kilka części:

• Część I - niniejszy artykuł stanowiący wprowadzenie.
• Część II -  utworzenie nowego projektu.
• Część III - dodawanie nowych elementów i relacji.
• Część IV - dodawanie nowych pakietów i diagramów.
• Część V - edycja modelu.
• Część VI - podsumowanie.

Podstawy EA - cz. II Utworzenie nowego projektu

Tutorial - część II

Utworzenie nowego projektu

1. Uruchamiamy program Enterprise Architect
2. Po uruchomieniu widoczne jest okno Open Enterprise Architect Project.
   Gdyby okno nie było widoczne naciśnij Ctrl+O.

3. Naciśnij przycisk New Project...
4. Zostanie wyświetlone standardowe okno MS Windows służące do wskazania lokalizacji i nazwy nowo tworzonego pliku.
5. W wybranym folderze wpisz nazwę nowego projektu (np. test) i naciśnij przycisk Zapisz.
6. Na dysku lokalnym zostanie utworzony nowy plik z rozszerzeniem .eap (np. test.eap).
7. Nowy projekt zostanie otworzony w programie EA wraz z oknem służącym do wyboru szablonu modelu (Model Wizard).
   Dzięki temu nie musimy rozpoczynać pracy "od czystej kartki". Na starcie możemy skorzystać z uniwersalnych szablonów przeznaczonych do różnego rodzaju modeli.

8. Na liście z lewej strony o nazwie Technology zaznaczamy Basic UML 2 Technology, a w prawej liście zaznaczmy Use Case. A następnie naciskamy przycisk OK.

9. W rezultacie tego w oknie Project Browser powstała nowa struktura.

Model przypadków użycia utworzony z szablonu

Teraz nasz model składa się z widoku o nazwie Use Case Model. Widok ten zawiera dwa pakiety: Actors oraz Primary Use Cases. W każdym z tych pakietów znajduje się diagram typu UseCase o nazwie takiej samej jak pakiet. Diagramy te możemy wyświetlić klikając na nich dwa razy myszą.

W pakiecie Actors utworzony został element o nazwie User typu Actor. W pakiecie Primary Use Cases istnieją dwa przypadki użycia (elementy typu UseCase). Dwukrotne kliknięcie na na nazwie takiego elementu powoduje wyświetlenie okna jego właściwości (Properties).

Przy przypadku użycia Use Case1 widoczny jest plusik, który oznacza, że element ten jest złożony i posiada dodatkową zawartość. Po rozwinięciu zawartości tego elementu widzimy, że zawiera on zagnieżdżony diagram sekwencji o nazwie Use Case1 oraz element podrzędny o nazwie Object1.

Zatem nasz model posiada teraz odpowiednią strukturę zbudowaną z pakietów. Pakiety mogą posiadać inne pakiety (pakiety podrzędne), diagramy oraz elementy. Elementy mogą być przedstawiane na diagramach przy zastosowaniu formy graficznej charakterystycznej dla ich typu. Typ elementów i diagramów jest również odzwierciedlony w oknie Project Browser przy użyciu odpowiedniej ikonki.

Podstawy EA - cz. III Dodawanie elementów i relacji

Tutorial - część III

Dodawanie nowych elementów i relacji

Dla każdego typu diagramu istnieje skojarzona z nim odpowiednia paleta (Toolbox). Wyświetlenie w obszarze roboczym diagramu typu Use Case Diagram skutkuje również przełączeniem palety na typ Use Case.

Paleta może zawierać kilka sekcji. W przypadku diagramu przeznaczonego dla przypadków użycia są to:

• Use Case - zawiera dedykowane elementy, które mogą być umieszczane na diagramie przypadków użycia. Podstawowymi elementami są Actor oraz Use Case.
• Use Case Relationship - zawiera zestaw relacji do wykorzystania na diagramie przypadków użycia.
• Use Case Patterns - wstawienie szablonu Basic Use Case powoduje umieszczenie na diagramie od razu zestawu elementów i relacji.

Dodatkowo w palecie bez względu na typ diagramu zawsze wyświetlana jest sekcja Common zawierająca elementy i relacje, które nie są związane bezpośrednio z określonym typem diagramu. Zapewne najczęściej wykorzystywaną pozycją z sekcji Common jest notatka (Note).
Poniższy rysunek prezentuje notatkę wstawioną na diagram. Notatka taka może być powiązana relacją (NoteLink) z opisywanym elementem.

Przeciągnięcie (wybór, a następnie upuszczenie na diagramie) wybranego elementu z palety sprawia, że nowy element pojawia się na diagramie (pojawia się również w oknie Project Browser w pakiecie, w którym znajduje się aktywny diagram). Jednocześnie wyświetlane jest okno właściwości (Properties) nowego elementu, w którym powinniśmy wpisać co najmniej jego nazwę.

Okno właściwości elementu daje dostęp szeregu informacji o elemencie, które nie muszą być prezentowane na diagramie.

Zawartość tego okna składa się z kilku sekcji, pomiędzy którymi można się przełączać korzystając z lewego panelu okna. Domyślnie otwierana jest zakładka General zawierająca podstawowe informacje, takie jak nazwa elementu (Name), jego stereotyp (Stereotype), opis (Notes), autora (wartość wypełniana automatycznie podczas tworzenia elementu systemową nazwą użytkownika, nazwę tę można zmienić w ustawieniach programu).
Zakładka Tagged Values służy do dodawania i edycji dodatkowych, niestandardowych właściwości elementu. Zakładkę Files można wykorzystać do przechowywania odnośników do plików lokalnych lub stron WWW bezpośrednio związanych z elementem. Zakładka Links zawiera listę relacji, którymi element jest powiązany z innymi elementami.
Element podlega określonym zasadom (Rules).  W podanym przykładzie Zakładki Requirements, Constraints oraz Scenarios są determinowane typem elementu. Na przykład scenariusze (Scenarios) są specyficzne dla przypadków użycia.
W przypadku modelowania klas UML dodatkowe właściwości są dostępne na zakładce Details, gdzie możemy określić parametry zgodne ze specyfikacją UML oraz uzyskamy dostęp do zestawu atrybutów (Attributes) oraz metod (Operations) danej klasy.

Nowe relacje pomiędzy elementami możemy wprowadzać na dwa sposoby:

• Zaznaczenie w palecie wybranej relacji, a następnie przeciągnięcie myszy pomiędzy jednym a drugim elementem na diagramie.
• Zaznaczenie wybranego elementu, następnie kliknięcie na strzałkę znajdującą się w jego prawym górnym rogu, a potem przeciągnięcie myszą na drugi element. W wyniku tego zostanie wyświetlone menu kontekstowe zawierające listę relacji, którą można zastosować do połączenia aktualnie wybranych typów elementów. Wybór pozycji z listy skutkuje stworzeniem nowej relacji.

Oprócz opisanych tu sposobów tworzenia nowych elementów i relacji istnieje jeszcze kilka innych metod. W miarę zdobywania doświadczenia można je odnaleźć i wypróbować.

Podstawy EA - cz. IV Dodawanie pakietów i diagramów

Tutorial - część IV

Dodawanie nowych pakietów i diagramów

Strukturę pakietową modelu możemy swobodnie dostosowywać do własnych potrzeb. Nowy pakiet tworzony jest jako podpakiet w aktualnie zaznaczonym pakiecie (będzie to pakiet nadrzędny). Można go utworzyć przy użyciu jednej z poniżej wymienionych metod:

• Kliknięcie na ikonkę Add a Package w oknie Project Browser

• Wybór z menu kontekstowego pakietu nadrzędnego opcji Add -> Add Package...

 

• Zaznaczenie pakietu nadrzędnego i naciśnięcie z klawiatury Ctrl+W.

W wyniku zastosowania jednej z tych metod zostanie wyświetlone okno dialogowe, w którym należy określić nazwę dla nowego pakietu.

Zaznaczenie opcji Automatically add new diagram umożliwia utworzenie wraz pakietem diagramu, którego nazwa będzie taka sama, jak nazwa pakietu, zaś typ diagramu można określić w kolejnym oknie New Diagram, które wyświetli się po naciśnięciu przycisku OK.

Typy diagramów są podzielone na odpowiednie kategorie, takie jak UML Structural, UML Behavioral itd. Po zaznaczeniu w prawej sekcji okna (Diagram Types) określonego typu diagramu poniżej wyświetlany jest krótki opis jego zastosowania.
Naciśnięcie przycisku OK powoduje zakończenie procesu dodawania pakietu i diagramu. Naciśnięcie przycisku Cancel jest jednoznaczne z rezygnacją z tworzenia diagramu, jednak w takim przypadku pakiet pozostaje utworzony.

Podstawy EA - cz. V Edycja modelu

Tutorial - część V

Edycja modelu 

Do wykonania podstawowych operacji w modelu wystarczają następujące elementu interfejsu użytkownika:

• okno Project Browser - zawiera ustrukturyzowaną zawartość modelu.
  Jeśli go nie widać należy wybrać z menu programu View -> Project Browser.
• obszar roboczy - w którym prezentowana jest zawartość diagramów
• Toolbox - paleta elementów, relacji i innych obiektów, które możemy wstawiać na diagram.
  Jeśli jej nie widać należy wybrać z menu programu View -> Diagram Toolbox.

Jeśli chcemy zmienić położenie określonego elementu lub pakietu w ramach struktury projektu należy skorzystać z okna Project Browser. W oknie tym możemy chwycić myszą i przeciągnąć taki element lub pakiet w inne miejsce. Przeniesienie elementu z jednego pakietu do innego nie skutkuje usunięciem takiego elementu z diagramu, na którym się znajduje.
Każdy diagram może zawierać elementy pochodzące z różnych pakietów. W naszym przykładzie proszę zwrócić uwagę na aktora o nazwie User. Element ten znajduje się w pakiecie Actors, a występuje aż na trzech diagramach:

• Diagram Actors::Actors
• Diagram Primary Use Cases::Primary Use Cases
• Diagram Primary Use Cases::Use Case1.UseCase1

Oznacza to, że nie ma potrzeby powielania tego samego elementu w wielu miejscach. Zamiast tworzyć duplikaty aktora User, wystarczy go przeciągnąć z okna Project Browser na obszar roboczy, na którym wyświetlony jest dowolny diagram. Dzięki temu tworzony model jest spójny, bo gdyby zaszła potrzeba zmiany nazwy elementu (np. z User na Użytkownik) wystarczy to zrobić jednokrotnie (w oknie Properties elementu). Zmiana ta zostanie automatycznie uwzględniona we wszystkich diagramach, na których ten element się znajduje.
W większości przypadków elementy na diagramie pochodzące z obcego pakietu są oznaczone przy użyciu jednej z dwóch metod:

• informacja pod elementem poprzedzona słowem From. Na przykład (from Aktorzy).
• przedrostek przed nazwą elementu oddzielony od nazwy seperatorem "::". Na przykład Aktorzy::User.

Brak takiej informacji w odniesieniu do obcego elementu może wynikać z typu elementu, typu diagramu lub zmiany domyślnych ustawień diagramu.

W związku z tym, że jeden element może być wyświetlany na wielu diagramach, usunięcie elementu z diagramu nie skutkuje usunięciem elementu z modelu. Taki element nadal można odnaleźć w oknie Project Browser. Warto o tym pamiętać, gdyż możemy się zdziwić, że po pewnym czasie odnajdujemy w modelu elementy, co do których byliśmy pewni, że już zostały usunięte.

Program nieco inaczej zachowuje się w przypadku usuwania relacji widocznych na diagramie.
Relację (connector) na diagramie możemy usunąć przy użyciu opcji Delete Connector dostępnej z menu kontekstowego po zaznaczeniu wybranej relacji lub poprzez naciśnięcie przycisku Delete na klawiaturze.

Operacja ta powoduje wyświetlenie okna dialogowego Remove Connector (o ile nie został odznaczony checkbox Don't ask again).

Jak widać mamy w tym przypadku dwie możliwości:

• Hide the connector - relacja pozostaje w modelu, jednak nie jest wyświetlana na tym diagramie. Jeśli oba połączone tą relacją elementy znajdą się na innym diagramie, wówczas ta relacja zostanie tam zaprezentowana. Jest to zachowanie analogiczne do usuwania elementu z diagramu.
• Delete the connector from the model - skutkuje trwałym usunięciem relacji z całego modelu. Relacja ta zostanie usunięta również z innych diagramów, jeśli była prezentowana na więcej niż jednym diagramie.

Podstawy EA - cz. VI Podsumowanie

Tutorial - część VI

Podsumowanie

Opisana w niniejszym tutorialu dotyczącym podstaw obsługi programu Sparx Enterprise Architect funkcjonalność dodawania nowego modelu z szablonu poprzez okno Model Wizard dostępna jest w dowolnym momencie z menu kontekstowego pakietu Add -> Add a new Model using Wizard...

Dzięki temu w jednym projekcie można rozpocząć modelowanie rozwiązania w różnych ujęciach oraz przy użyciu różnych notacji.

Korzystając z dostarczonych wraz z programem szablonów należy jednak mieć świadomość, że tworzony model powinien być zgodny w pierwszej kolejności z regułami wybranej notacji, a dopiero w drugiej kolejności polegać na zamieszczonych przykładach.

Kolejnym krokiem w poznawaniu możliwości EA mogą być własne próby i eksperymenty. Warto też poświęcić trochę czasu na zapoznanie się z możliwymi do wykorzystania polami dostępnymi w oknie Properties elementów i diagramów.
Graficzną formę prezentacji elementu na diagramie możemy modyfikować w pewnym zakresie. Zmiana koloru tła, obramowania czy zmiana czcionki nie łamie reguł zastosowanej notacji, a może służyć poprawieniem czytelności diagramu. Zmiany te można najwygodniej wprowadzać po kliknięciu na małą ikonkę "pędzelka", która pojawia się po zaznaczeniu elementu na diagramie.

Wyświetlane jest wówczas małe menu podręczne zawierające standardowe ikonki symbolizujące określone operacje. W celu ułatwienia zmiany wielu elementów możliwe jest kopiowanie stylu z jednego elementu i zastosowanie takiego stylu na innym elemencie.

Szukanie pomocy

Niniejsze opracowanie bazuje w pewnym zakresie na zawartości sekcji Getting Started z Pliku Pomocy EA (EA User Guide). W ogóle gorąco zachęcam do korzystania z pomocy programu EA, gdyż w odróżnieniu od wielu innych programów, pomoc ta bywa naprawdę przydatna. Widać, że firma Sparx Systems dokłada wielu starań w tym zakresie, a zawartość jest sukcesywnie uaktualniana tak, aby ułatwić nawigację i odnalezienie poszukiwanych informacji.

W dalszej kolejności warto się zapoznać się z materiałami publikowanymi na stronie Sparx Systems oraz przeszukać forum dyskusyjne.

Kopiowanie atrybutów i metod pomiędzy klasami

Elementy umieszczane w modelu programu Enterprise Architect, takie jak klasy UML mogą mieć przypisane jako właściwości (features) atrybuty i metody. Może się zdarzyć, że kilka różnych klas powinno mieć taki sam atrybut lub metodę lub nawet cały zestaw.

Jak skopiować atrybuty lub metody pomiędzy klasami?

Nie jesteśmy zmuszeni do wielokrotnego tworzenia tych samych atrybutów lub metod klasy.

Zamieszczony tutaj przykład pokazuje jak można skopiować istniejące atrybuty i metody (element features) z jednej klasy do drugiej.

1. Otwórz diagram zawierający klasę, do której chcesz skopiować atrybuty lub metody.
   W tym przykładzie będziemy kopiować do Class2 oraz Class3 z klasy Class1, która akurat jest na tym samym diagramie.
2. W oknie Project Browser rozwiń właściwości wybranej klasy.
   W tym przykładzie jest to Class1, tak aby widoczne były: atrybut1, atrybut2, atrybut3, get(int) oraz set(int).
3. Zaznacz właściwości, które chcesz skopiować.
   Można stosować klawisze Ctrl (do wskazania konkretnych pozycji) oraz Shift (do zaznaczenia zasięgu zaznaczenia).
4. Przeciągnij myszą zaznaczone pozycje z okna Project Browser na wybraną klasę na diagramie.
5. Program utworzy kopie tych właściwości.

Poniższy zrzut ekranowy prezentuje efekt końcowy.

W tym przykładzie z klasy Class1 do klasy Class2 został skopiowany atrybut3 oraz metody get() i set(), a do klasy Class3 atrybuty atrybut1, atrybut3 oraz metody get() i set().

Można również przenosić właściwości klasy (zamiast tworzenia kopii). Do tego celu najwygodniejsze jest przeciąganie myszą atrybutów lub metod z jednej klasy na drugą w obrębie okna Project Browser zamiast z okna Project Browser na diagram.

Zastosowanie tej metody pozwala zaoszczędzić czas na ręczne tworzenie duplikatów oraz zmniejsza ryzyko popełnienia błędów przy manualnym wprowadzaniu danych.